Hôm nay Tô Mạn dậy trước cả gà.

Trời còn tối mò, sương đêm phủ dày trên giàn bầu, lạnh cóng. Nàng quấn thêm cái áo khoác vải nâu của Mạn Nhi — mỏng tang, nhưng có còn hơn không — rồi rón rén ra bếp.

Hôm nay là ngày trước chợ phiên. Nàng có đúng một ngày để chuẩn bị.

*Kế hoạch kinh doanh đầu tiên ở thời cổ đại,* nàng tự nhủ, tay nhóm lửa. *Không có Excel, không có business plan template. Chỉ có cái đầu và đôi tay.*

Lửa bén, hơi ấm lan ra. Tô Mạn ngồi xuống, kiểm tra nguyên liệu.

Tối qua nàng đã hái được: rau dền, rau ngổ, bạc hà, lá lốt. Tôm suối bắt được chừng hai nắm. Trứng gà còn 2 quả. Gạo... ít. Muối... ít. Gừng... 1 củ.

*Đủ nấu 2-3 phần canh + cháo,* nàng tính. *Bán chợ phiên, mỗi bát canh 3-5 văn. Nếu bán được 20 bát... 60-100 văn. Đổi ra bạc thì... chẳng đáng bao nhiêu. Nhưng ít nhất mua được gạo.*

Vấn đề là: nguyên liệu ít, công cụ thiếu. Muốn nấu ngon ở mức "wow" thì cần thêm gì đó — một thứ đặc biệt mà chợ phiên thôn quê này chưa từng có.

*Nấm,* nàng chợt nghĩ. *Nấm hương rừng.*

---

Trời vừa sáng, Tô Mạn xách rổ tre đi vào ven rừng.

Núi Bạch Vân ôm thôn Thanh Hà từ ba phía — rừng trúc ở sườn đông, rừng cây tạp ở sườn bắc, và rừng thông ở sườn tây. Dân thôn chỉ đốn củi ở ven rừng trúc, ít ai vào rừng sâu.

Nhưng Tô Mạn biết: nấm hương mọc dưới gốc cây mục, ở những nơi ẩm ướt, râm mát. Rừng cây tạp phía bắc — perfect.

Kiếp trước, nàng từng quay clip "Săn nấm rừng Sapa" — đi bộ 4 tiếng, trèo dốc, bùn ngập đầu gối. Video đó 5 triệu views. Và quan trọng hơn — nàng nhớ cách phân biệt nấm ăn được và nấm độc.

*Nấm hương: mũ nâu sẫm, mặt dưới có phiến mỏng màu trắng/kem, cuống chắc. Mùi thơm đặc trưng.*

*Nấm độc: màu sặc sỡ, có vòng trên cuống, mùi hắc. TRÁNH XA.*

Nàng lội qua suối, leo lên con dốc nhỏ phía bắc. Đất ẩm, lá mục phủ dày. Cây cổ thụ rễ nổi, rêu xanh bám đầy thân.

Và ở đó — dưới gốc cây sồi mục, nấm hương mọc từng cụm. Nâu sẫm, mũ tròn, phiến trắng ngà. Mùi thơm thoang thoảng — mùi đất rừng, mùi gỗ mục, mùi tự nhiên thuần khiết.

"Trúng rồi!" Tô Mạn reo khẽ. Nàng cẩn thận hái — chỉ hái nấm trưởng thành, để lại nấm non cho chúng lớn tiếp. *Khai thác bền vững,* thói quen từ kiếp trước.

Hái được nửa rổ nấm hương, đủ nấu chừng 30 bát cháo.

---

Trên đường về, nàng phát hiện thêm: quả chanh rừng mọc dại ở bờ khe — nhỏ hơn chanh thường, vỏ xù xì, nhưng thơm nức. Và rau má — mọc lổn nhổn dưới bụi tre, lá tròn, xanh mướt.

Nàng hái hết. Rổ đầy ắp.

Khi về đến sân nhà, Trần Thanh Lâm đang đứng ở cổng. Vai vác nỏ, mắt nhìn nàng — rồi nhìn cái rổ — rồi lại nhìn nàng.

"Đi đâu?"

"Hái nấm." Tô Mạn giơ rổ lên. "Nấm hương rừng. Con thấy mọc ở ven rừng phía bắc."

Thanh Lâm nhíu mày. "Rừng bắc... có thú dữ."

"Dạ, con chỉ ở ven thôi, không vào sâu." Nàng cười. "Anh đừng lo."

Anh im, rồi quay đi. Bước hai bước, dừng lại. Không quay đầu.

"Lần sau... gọi ta đi cùng."

Rồi bỏ đi vào rừng trúc, nhanh như chưa từng nói gì.

Tô Mạn đứng đó, tay cầm rổ nấm, miệng há hốc. Rồi cười — cười tươi, lúm đồng tiền hiện rõ trên má gầy.

*Trần Thanh Lâm,* nàng nghĩ, *anh lo cho tui đó hả?*

---

Buổi trưa, Tô Mạn bắt đầu nấu.

Kế hoạch: cháo nấm hương — món sẽ bán ở chợ phiên ngày mai. Nàng cần thử nghiệm trước, chỉnh công thức cho phù hợp nguyên liệu thời cổ đại.

Nấm hương rửa sạch, thái lát mỏng. Một phần để nguyên để nấu canh, một phần thái nhuyễn trộn vào cháo.

Nàng nấu gạo thành cháo đặc — không loãng như mọi khi, mà sánh, nồi đất giữ nhiệt tốt, cháo sôi ùng ục. Khi cháo đã chín nhừ, nàng cho nấm hương thái nhuyễn vào, khuấy đều. Mùi nấm quyện vào hơi cháo — thơm ngầy ngậy, đậm đà.

Gừng tươi bào sợi, rắc lên mặt cháo. Hành lá thái khúc ngắn. Một chút muối — vừa đủ, không mặn, không nhạt.

"Mẹ ơi, nếm thử đi ạ."

Trần bà bà ngồi ở bậu cửa bếp, nhìn con dâu nấu nướng từ nãy giờ — hai mắt lấp lánh. Khi bà nhận bát cháo, tay hơi run.

Bà thổi, húp một muỗng.

Rồi bà dừng lại. Mắt mở to.

"Con... nấu cháo kiểu gì mà..." Bà húp thêm muỗng nữa. "Mẹ chưa ăn cháo nấm bao giờ. Nấm hương mà nấu cháo — ai dạy con vậy?"

Tô Mạn cười. "Con tự nghĩ ra ạ."

*Thật ra là video "Cháo nấm hương Đà Lạt — công thức 5 phút" trên kênh của mình, 8 triệu views,* nàng nghĩ thầm. *Nhưng version "bếp củi thời cổ" này cũng không thua.*

Trần bà bà ăn hết bát, nước mắt lưng tròng. Không phải vì buồn — mà vì xúc động. Từ khi chồng mất, bà ăn cháo trắng, cơm nguội, rau luộc. Ba năm rồi bà quên mất cảm giác "bữa ăn ngon" là gì.

"Ngon quá... ngon quá con ơi..." Bà lặp đi lặp lại, miệng còn dính vị cháo nấm.

Tô Mạn ngồi xuống cạnh, cầm tay mẹ chồng. Bàn tay bà gầy, xương xẩu, lạnh — nhưng nắm lại thật chặt.

"Mẹ ơi," nàng nói nhẹ, "ngày mai con mang cháo nấm này ra chợ phiên bán. Kiếm tiền mua thuốc cho mẹ."

Trần bà bà lắc đầu. "Mẹ không sao, không cần—"

"Cần ạ." Tô Mạn nắm chặt tay bà hơn. "Mẹ bệnh là con lo. Con là dâu nhà này rồi mà."

Bà nhìn nàng — nhìn lâu, như muốn nhìn thấu. Rồi gật đầu, nước mắt rơi.

"Ừ... con." Giọng bà nghẹn. "Mẹ... có phúc lắm mới có con dâu như con."

---

Chiều, Tô Mạn chuẩn bị cho ngày mai. Nấm hương phơi nhẹ nửa ngày, vừa đủ héo mà giữ hương — mẹo kiếp trước: nấm tươi 100% nấu cháo sẽ ra nhiều nước, nấm hơi héo thì hương đậm gấp ba, nấu cháo sánh hơn.

Nàng mượn thêm 2 cái nồi đất của hàng xóm — bà Tư cùng thôn, người hiền lành, cho mượn không lấy tiền.

"Cháu mượn nồi nấu cháo bán chợ phiên ạ." Tô Mạn nói thật.

Bà Tư nhìn nàng lạ lùng. "Dâu mới nhà Thanh Lâm bán cháo ngoài chợ hả? Chưa ai trong thôn này bán đồ ăn ở chợ bao giờ."

"Vâng ạ, con là người đầu tiên."

Bà Tư cười. "Dũng cảm. Mà cháo gì?"

"Cháo nấm hương rừng ạ."

"Nấm hương? Nấu cháo?" Bà Tư lắc đầu, vẻ nghi hoặc. "Ai ăn nấm nấu cháo? Toàn xào hoặc nấu canh."

"Bà nếm thử không ạ?" Tô Mạn múc một bát nhỏ đưa bà Tư.

Bà Tư nếm. Một muỗng. Hai muỗng. Ba muỗng.

Bát hết sạch.

"Trời..." Bà Tư nhìn bát trống. "Ngon... ngon lạ lượm. Ai nghĩ ra cái này vậy?"

"Dạ, con ạ."

Bà Tư nhìn nàng bằng đôi mắt hoàn toàn khác. "Cháu... mai bán ngoài chợ chắc chắn hết sạch."

---

Tối, Tô Mạn ngồi trước bếp, ánh lửa hắt lên gương mặt gầy. Nàng đang sắp trứng gà vào rổ — trứng cuối cùng, 2 quả.

Thanh Lâm bước vào bếp — bước chân anh re, nhưng người anh to, nên tiếng gỗ ván vẫn kêu cọt kẹt.

Anh đặt xuống bàn: một con gà rừng. Nhỏ, nhưng béo.

"Gà rừng. Bẫy được." Anh nói, rồi đứng đó, lóng ngóng.

Tô Mạn nhìn con gà, rồi nhìn anh. Anh đang nhìn đi chỗ khác — nhìn vách bếp, nhìn xà nhà, nhìn bất cứ đâu trừ mắt nàng.

"Anh..." nàng chợt hiểu. "Anh bẫy gà cho con nấu cháo bán ngày mai hả?"

Im lặng.

"Mẹ nói." Anh rồi cũng trả lời, giọng nhỏ. "Nói nàng muốn bán cháo ở chợ. Ta nghĩ... cháo có thịt... sẽ bán được hơn."

Tô Mạn đứng đó, tay cầm quả trứng, lòng ấm ran.

Trần Thanh Lâm — người đàn ông lạnh như đá, nói ít như vàng — đã đi bẫy gà rừng cả chiều cho nàng có thêm nguyên liệu nấu cháo bán.

Anh không biết nói "anh giúp em". Anh không biết nói "anh ủng hộ em". Anh chỉ biết — mang thịt về.

"Cảm ơn anh." Nàng nói, giọng dịu dàng. "Cháo gà nấm hương — ngày mai chắc chắn cháy hàng."

Thanh Lâm gật đầu. Rồi bỏ đi.

Nhưng khi anh quay lưng, Tô Mạn thấy — đôi tai anh đỏ ửng.

---

Đêm đó, Tô Mạn không ngủ được.

Nàng nằm nghe tiếng côn trùng, tiếng gió rừng, tiếng nước suối xa xa. Trong đầu, hình ảnh kiếp trước hiện lên: bếp hiện đại, camera, đèn, hai triệu người xem. Tất cả đã mất.

Nhưng thay vào đó — nàng có bếp củi. Có nồi đất. Có rừng núi. Có mẹ chồng hiền lành. Có ông chồng lạnh lùng nhưng dùng hành động thay lời nói.

*Kiếp trước,* nàng nghĩ, *mình nấu ăn cho hai triệu người xa lạ. Kiếp này... nấu cho hai người thân.*

*Hai triệu hay hai người — món ăn nào cũng cần cùng một thứ: tấm lòng.*

Nàng nhắm mắt, mỉm cười.

Ngày mai — chợ phiên. Bát cháo nấm hương đầu tiên sẽ ra đời.

Và cuộc đời mới ở thôn Thanh Hà, chính thức bắt đầu.